Kardeşler Arasında Adil Olmak ile Eşit Davranmak Aynı Şey mi?

“Ona verdin, bana vermedin” cümlesi, birden fazla çocuğu olan hemen her evde duyulur. Ebeveynler çoğu zaman çözümü her şeyi tıpatıp aynı yapmakta arar. Oysa eşit davranmak ile adil olmak farklı kavramlardır ve aradaki fark, kardeş ilişkilerinin kalitesini belirgin biçimde etkiler.

Eşitlik ile adalet arasındaki fark

Eşitlik, herkese aynı miktarda ve aynı türden şeyi vermektir. Adalet ise her çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve ihtiyacına göre karşılık bulmasıdır. Yedi yaşındaki çocukla iki yaşındaki çocuğun uyku saati aynı olamaz. Lise sınavına hazırlanan çocuğun ders desteği ihtiyacı, ilkokuldaki kardeşinden farklıdır. Bunu çocuklara “Sen daha büyüksün, o yüzden daha az ilgi görürsün” diye değil, “Herkes ihtiyacı olduğunda aynı özenle desteklenir” diyerek açıklamak daha sağlıklıdır. Konuya farklı bir açıdan bakmak isteyenler Çankaya çocuk psikoloğu hakkındaki yazıyı okuyabilir.

Her şeyi eşitlemeye çalışmanın bedeli

Her harcamayı, her dakikayı ve her hediyeyi ölçüp tartmak hem yorucu hem de ters tepen bir yöntemdir. Çocuklar bu durumda sürekli hesap tutmayı öğrenir ve sevgiyi bir ölçü birimiyle karşılaştırmaya başlar. Ayrıca çocuklar birbirinden çok farklıdır; biri kucaklanmaya ihtiyaç duyarken diğeri yalnız vakit geçirmekten hoşlanır. İkisine aynı şekilde davranmak, ikisinin de ihtiyacını kısmen kaçırmak anlamına gelebilir.

Günlük hayatta adil olmanın yolları

Her çocukla haftada birkaç kez, kısa da olsa birebir vakit geçirmek iyi bir başlangıçtır. Bu zaman ekran başında değil, çocuğun seçtiği bir etkinlikte geçmelidir. Kural ve sorumlulukları yaşa göre belirleyip nedenini açıkça konuşun. Bir çocuğa farklı bir imkân tanıyorsanız gerekçeyi sakin bir dille paylaşın. Çatışmalarda önce olayı iki tarafın ağzından dinleyin, kimin suçlu olduğuna hızlıca karar vermeyin. Çocukları birbiriyle kıyaslamaktan, “abisi gibi ol” ya da “kardeşin daha düzenli” gibi cümlelerden kaçının. Rol etiketleri de zamanla kalıplaşır; “uslu olan” ve “yaramaz olan” gibi tanımlar çocuğun kendini algılayışını şekillendirebilir. Aynı konuda Ankara oyun terapisi ile ilgili değerlendirmeler de okunabilir.

Ne zaman destek almak gerekir?

Kıskançlık belli bir ölçüde olağandır. Ancak kardeşler arasında süregiden şiddet, çocuğun belirgin içe kapanması, uyku ya da iştah değişiklikleri veya aile içi gerilimin gündelik hayatı bozması durumunda bir çocuk ve aile uzmanından destek almak yararlı olabilir. Uzman görüşmesi suçlayıcı bir süreç değildir; aile içindeki iletişim kalıplarını fark etmeye yardımcı olur. Bu konuda Ankara pedagog ile ilgili yazıda anlatılanlar da yol gösterici olabilir.

Adil olmak, herkese aynısını vermek değil, herkesin görüldüğünü hissetmesini sağlamaktır. Çocuklar sevgiyi miktarla değil, ilgi ve içtenlikle ölçer.